\u0130ran’a y\u00f6nelik gerilim eksilmeden s\u00fcr\u00fcyor. Zaman zaman dozunu at\u0131ran gerilim, ABD’nin askeri m\u00fcdahalesi \u00fczerine odaklan\u0131yor. Bir yandan \u0130ran-ABD dolayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, bir yandan da ABD askeri y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 daha da fazlala\u015f\u0131yor. \u00d6te yandan \u0130ran-Rusya ortak askeri tatbikat\u0131 gibi \u0130ran’a yap\u0131lacak olas\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik ad\u0131mlar da at\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u0130ran’a yap\u0131lacak askeri bir sald\u0131r\u0131n\u0131n boyutlar\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak b\u00f6lgeye yay\u0131lmas\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zira \u0130ran’\u0131n jeopolitik konumu ve i\u00e7eri\u011fi, b\u00f6lge jeopoliti\u011finin konumunu ve i\u00e7eri\u011fini do\u011frudan etkileyebilecek potansiyeldedir. Sadece H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131’na dair \u0130ran’\u0131n jeopolitik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bile b\u00f6lge hatta bilhassa Asya jeopoliti\u011fini, jeoekonomik a\u00e7\u0131dan derinden etkileme yetene\u011fine sahiptir. Zira bilindi\u011fi gibi H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 enerji g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fcresel bir bo\u011faz niteli\u011findedir. D\u00fcnya petrol ticaretinin yakla\u015f\u0131k %20’si bu hattan ge\u00e7mektedir. Katar’\u0131n LNG ihracat\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131 bu rota \u00fczerindedir ve H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131, Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt i\u00e7in ana \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131 konumundad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bu niteli\u011fiyle H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 sadece b\u00f6lgesel de\u011fil, k\u00fcresel ekonomik g\u00fcvenlik meselesidir. Zira k\u00fcresel jeopoliti\u011fi etkileme g\u00fcc\u00fcndedir.<\/p>\n
T\u00fcm bu gerilim kayg\u0131lar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karken, \u00f6te yandan 17 \u015eubat’ta \u0130svi\u00e7re’nin Cenevre \u015fehrinde \u0130ran-ABD aras\u0131nda dolayl\u0131 m\u00fczakere ba\u015flat\u0131ld\u0131. Arabulucu olarak Umman \u00fczerinden yap\u0131lan m\u00fczakerede taraflar do\u011frudan kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oturmayarak, \u0130ran ve ABD heyetleri Umman B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla not al\u0131\u015fveri\u015fi ve temsili m\u00fczakerelerde bulundular. M\u00fczakerede \u0130ran heyetinin ba\u015f\u0131nda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Abbas Arak\u00e7i, ABD heyetinin ba\u015f\u0131nda ise Trump’\u0131n temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner yer ald\u0131lar.<\/p>\n
\u0130ran heyeti, baz\u0131 genel y\u00f6nlendirici ilkeler \u00fczerinde uzla\u015f\u0131ya var\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Buna g\u00f6re m\u00fczakerelerde bir ilerleme kaydedildi\u011fi de\u011ferlendiriliyor. Ancak uzla\u015fman\u0131n esas\u0131, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 hen\u00fcz netle\u015fmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n
\u0130ran’\u0131n, ABD’nin istedi\u011fi gibi uranyum zenginle\u015ftirme program\u0131n\u0131 s\u0131f\u0131rlamas\u0131na asla yana\u015fmayaca\u011f\u0131 biliniyor. Ancak \u0130ran bu konuda m\u00fczakereye a\u00e7\u0131k oldu\u011funu da ifade ediyor. \u0130ran esasen 2015 anla\u015fmas\u0131n\u0131n zemininin yeniden olu\u015fmas\u0131n\u0131 istiyor. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi o anla\u015fma, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer program\u0131n\u0131n bar\u0131\u015fc\u0131l ama\u00e7la s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine s\u0131n\u0131rl\u0131 ve denetimli olmak ko\u015fuluyla k\u0131smen imkan tan\u0131yordu. Trump’\u0131n d\u00f6neminde ABD bu anla\u015fmasan \u00e7ekilmi\u015fti.<\/p>\n
\u015eimdi yeniden ba\u015fa d\u00f6nerek, bu zeminde anla\u015fma imkan\u0131 aran\u0131yor. Yani \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer program\u0131yla ilgili s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n denetlenmesine dayal\u0131 muhtemel bir anla\u015fman\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131n belirlenmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Daha net ifade etmek gerekirse; \u0130ran, uranyum zenginle\u015ftirmesinin azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeye a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtiyor, ancak %0 zenginle\u015ftirme talebini kabul etmeyece\u011fini de ifade ediyor. ABD ise \u00f6ncelikle uranyum zenginle\u015ftirilmesini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak ve denetim alt\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131 istiyor.<\/p>\n
Tabii unutmamak gerekir ki, ABD iste\u011fi sadece n\u00fckleer programla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. \u0130ran’\u0131n balistik f\u00fczelerinin ve b\u00f6lgedeki vekil g\u00fc\u00e7lerinin de n\u00fckleer program gibi ayn\u0131 \u015fekilde k\u00f6reltilmesini istiyor. \u0130ran ise bu konular\u0131n m\u00fczakere edilemeyece\u011fini her defas\u0131nda vurguluyor.<\/p>\n
T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Trump, \u0130ran’\u0131 tehdit etmeye devam ediyor ve son olarak \u0130ran’a 10 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre verdi\u011fini duyurarak, “anlaml\u0131 bir anla\u015fma olmazsa \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015feyler olaca\u011f\u0131n\u0131” ifade ediyor.<\/p>\n
\u015eimdi g\u00f6zler 10 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcreye \u00e7ekilmi\u015f durumda. T\u00fcm bunlar bir kez daha ortaya koymaktad\u0131r ki; uluslararas\u0131 d\u00fczeyde hak, hukuk, adalet, e\u015fitlik, insan haklar\u0131, egemenlik haklar\u0131 ve t\u00fcm bunlara sayg\u0131 duyulmas\u0131, hukuken uygulanmas\u0131 gibi insani hi\u00e7 bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n de\u011feri kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130ran’a y\u00f6nelik gerilim eksilmeden s\u00fcr\u00fcyor. Zaman zaman dozunu at\u0131ran gerilim, ABD’nin askeri m\u00fcdahalesi \u00fczerine odaklan\u0131yor. Bir yandan \u0130ran-ABD dolayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, bir yandan da ABD askeri y\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 daha da fazlala\u015f\u0131yor. \u00d6te yandan \u0130ran-Rusya ortak askeri tatbikat\u0131 gibi \u0130ran’a yap\u0131lacak olas\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik ad\u0131mlar da at\u0131l\u0131yor. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u0130ran’a yap\u0131lacak askeri bir sald\u0131r\u0131n\u0131n boyutlar\u0131yla do\u011fru […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-3030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aksam-gazetesi","gazete_kose_yazi-aksam-gazetesi"],"acf":[],"yoast_head":"\n